Wiosna nas w tym roku zaskoczyła, po pochmurnych i deszczowych dniach nagle w połowie marca 20stopni na plusie to coś niespotykanego. Warto wybrać się na poszukiwania, jak zmienia się przyroda i czy już widać wiosnę.
Obserwacja jest podstawową metodą poznawania. Dzieci obserwują zarówno ludzi jak i świat od urodzenia. Na początku wszystko jest dla nich nowe i trudne do zrozumienia, z czasem wiele rzeczy staje się znajome. Może nawet zbyt znajome. Przechodzimy przez park zamyśleni czy dyskutując o codziennych sprawach, ale czy zachęcamy dzieci do obserwacji? Jak wiele niezwykłych zjawisk ucieka naszym oczom i uszom?
Podstawowe zasady:
- Podczas obserwacji zachowujemy ciszę, a często też bezruch
- Czasami trzeba trochę poczekać
- Badać można nie tylko wzrokiem, zamknij oczy i posłuchaj, powąchaj!
- Prowadź obserwacje cyklicznie np. zasiejcie rzeżuchę i obserwujcie co się dzieje po kilku dniach, po tygodniu etc. Wybierzcie krzew lub drzewo koło domu obserwujcie, co jakiś czas przez cały rok, jak się zmienia.
Rośliny
Jeżeli tylko nisko pochylicie głowy szybko wynajdziecie na szarych jeszcze trawnikach to czego tak bardzo brakuje nam zimą – kwiaty! Do najszybciej pojawiających się należą przebiśniegi, krokusy, przylaszczki, narcyzy, sasanki i pierwiosnki. Podczas wspólnych obserwacji:
- Szukajcie podobieństw – w czym obserwowane rośliny są do siebie podobne np. mają kwiaty
- Szukajcie różnic – czym różnią się te kwiaty
- Szukajcie dobrych nazw np. liście wąskie vs owalne
- Korzystajcie z porównań – co ci przypominają te kwiaty? Jaki kształt?
Pamiętajcie, ze rośliny są nie tylko nisko, ale też wysoko nad waszymi głowami. Tutaj też znajdziecie kwiaty. Niektóre drzewa kwitną zanim pojawią się na nich liście. Niektóre bardzo spektakularnie tak jak znane nam wszystkim wierzby ze swoimi charakterystycznymi kotkami. Kwiatami są jednak również te dziwnie zwisające grona np. u leszczyny.
Owady
Gdy tylko zrobi się ciepło owady wychodzą ze swoich zimowych ukryć, aby nacieszyć się słońcem i rozpocząć poszukiwania pokarmu. My podczas jednego spaceru w parku znaleźliśmy kowale bezskrzydłe oraz kolonię mrówek – gmachówki drzewo tocznej.
Kowale bezskrzydłe to pluskwiaki często mylone z racji koloru z biedronkami. Kowale mają bardziej wydłużone ciało i maja na ciele niezwykle ładny czarny wzór. Mają zwyczaj zbierać się wielkimi grupami – znaleźć je można na drzewach szczególnie na lipie drobnolistnej.
Mrówki na zimę zamykają się w swoich mrowiskach, ale również one, gdy tylko słoneczko zacznie przygrzewać ruszają na stare szlaki i szukają nowych. Jeżeli chcecie wiedzieć z jakimi mrówkami macie do czynienia warto nie tylko się przyjrzeć jak wyglądają , ale też jak żyją. Mrówki, które spotkaliśmy są duże, mają czarne nogi oraz głowy i rudawy odwłok. Jest kilka mrówek, które tak wyglądają, ale tylko gmachówka drzewo toczna mieszka w pniach próchniejących drzew. Przyglądają się mrówkom pamiętajcie, że to bardzo pożyteczne zwierzęta, niszczą wiele szkodników. Nie są agresywne wobec ludzi o ile nie zaczną niszczyć ich mrowisk.
Ptaki
Wiosną pojawia się wiele ptaków śpiewających, a i te które były u nas całą zimę śpiewają wiosną jakoś radośniej i zalotniej. Obserwując pospolite wróble i mazurki widać, że wszystkim w głowie amory.
Ptakom nie tylko warto się przyjrzeć , ale warto ich również posłuchać. Wybierajcie miejsce z dala od ruchu ulicznego , stańcie i zamknijcie oczy. Postójcie trochę bez ruchu i słuchajcie śpiewu ptaków. Skąd nadchodzi? Czy słychać dwa ptaki śpiewające taka samą pieśń? Może sobie nawzajem odpowiadają?
Odbudowa gniazd to zadanie w sam raz na przedwiośnie. Napotkana przez nas gromada gawronów bardzo dzielnie zabrała się do roboty. Widać jak zbierają gałązki z ziemi i zanoszą wysoko na szczyty drzew. Gdy przyjrzeć się im uważnie widać, że jeden ptak siedzi w gnieździe, a drugi na najbliższej gałęzi jakby nadzorował wiosenne porządki. Gawrony budują gniazda w koloniach. Na jednym drzewie naliczyliśmy 12 dużych gniazd.
Przyglądajcie się mijanym ptakom. Czy aby na pewno potraficie wszystkie nazwać? Nawet gołębi można spotkać w naszych parkach kilka gatunków. Obok najbardziej znanego skalnego zwanego też miejskim pojawia się elegancki grzywacz oraz nieco mniejszy siniak.
Uważne obserwacje drzew dadzą równie ciekawe efekty. Można na nich wypatrzeć nie tylko ruchliwe sikorki czy pięknie śpiewające zięby, ale również niepozorne kowaliki czy pełzacze ogrodowe. Pełzacz kamufluje się fantastycznie na korze starych drzew. Prawie nie sposób go zauważyć, gdyby nie to, że się rusza. Ma niezwykły cienki dziobek, którym wyszukuje w zagłębieniach kory owadów. Podobne zajęcie ma nieco bardziej ciekawie ubarwiony kowalik. Kowalika znajdziecie jednak często wędrującego po drzewie …głową w dół.
Ssaki
Wiewiórki wiosną ruszają na poszukiwanie pochowanych w przeróżnych miejscach orzechów. Z niektórych z nich wyrosną młode drzewka. Przedwiośnie to pora, gdy dieta wiewiórek jest skąpa dlatego sięgają po wszystko co znajdą – jaja ptaków, mrówki, nasiona. Jeżeli przyjrzycie się szyszkom, które spadły z drzew to często znajdziecie takie obgryzione – to właśnie robota wiewiórek.
